Бишкекдаги мактабларнинг бирида. bishkek.gov.kg сайти фотосурати
Қирғизистон Вазирлар Маҳкамаси умумтаълим мактаблари фаолиятини тартибга солувчи меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларга ўзгартишларни тасдиқлади. Бу ҳақда 24.kg нашри хабар берди.
Ҳукуматнинг 439-сонли қарорига мувофиқ, таълимнинг янги босқичлари тақсимоти асосида 12 йиллик таълим тизимига ўтиш расман белгиланди.
2026/2027 ўқув йилидан бошлаб таълим тизими қуйидагича бўлади: бошланғич мактаб — 6 йил, асосий мактаб — 3 йил, юқори синфлар — 3 йил.
Илгари таълим 4+5+2 тизими бўйича ташкил этилган эди. Вазирлар Маҳкамасига кўра, мазкур ўзгаришлар ўқув йили давомийлигини мақбуллаштириш ва ўқув юкламасини янада оқилона тақсимлашга қаратилган.
Қарорда, шунингдек, турли синфлар учун ўқув йилининг давомийлиги ҳам аниқ белгилаб қўйилган. Унга кўра, 3–12-синф ўқувчилари учун ўқув йили давлат якуний аттестацияси ҳисобга олинмаган ҳолда камида 34 ўқув ҳафтасини ташкил этади. 1-синф ўқувчилари учун ўқув йили 32 ҳафта, 2-синф ўқувчилари учун эса 33 ҳафта давом этади.
Ўқув йили давомидаги таътиллар муддати камида 30 календарь куни этиб белгиланди. Ёзги таътил эса камида 14 ҳафта, яъни уч ойдан ортиқ давом этади.
Шу билан бирга, 1-синф ўқувчилари учун қўшимча икки ҳафталик, 2-синф ўқувчилари учун эса қўшимча бир ҳафталик таътил сақлаб қолинади.
Қарорга мувофиқ, мактабларда таълим жараёнини ҳам беш кунлик, ҳам олти кунлик ўқув ҳафтаси асосида ташкил этишга рухсат берилади.
Бундан ташқари, ҳужжат ўрта ва юқори синф ўқувчилари учун таълим олишнинг янги шаклларини жорий этади. Еттинчи синфдан бошлаб ўқувчилар истагига кўра кечки вақтда ўқитиладиган кундузги-сиртқи шаклда таълим олишлари мумкин. 10–12-синф ўқувчиларига эса сиртқи таълим олиш имконияти яратилди. Бунинг учун ота-оналар ёки 18 ёшга тўлган ўқувчиларнинг ўзи мактаб билан шартнома имзолаши керак бўлади.
Қирғизистонда 12 йиллик таълим тизимига ўтиш ўтган ўқув йилида бошланган бўлиб, у 1-, 2-, 5- ва 7-синф ўқувчиларини қамраб олган эди. Қирғиз таълим академияси (ҚТА) ислоҳотнинг биринчи йили якунларини сарҳисоб қилиб, бу жараён мураккаб бўлганига қарамай, бошқариб бўладиган даражада кечганини қайд этди. Академия мутахассислари 8,2 минг нафар ўқитувчи ўртасида сўров ўтказган, 370 та дарсни кузатган ҳамда ислоҳот қамраб олган синфлар учун тайёрланган ўқув-методик мажмуаларни таҳлил қилган.
ҚТАда таъкидланишича, ўқитувчиларнинг аксарияти янги таълим стандартларига мослаша олган. Бироқ, дарсликлар ва иш дафтарлари билан боғлиқ камчиликлар, педагогларнинг методик жиҳатдан етарлича тайёр эмаслиги, рақамли платформалардаги муаммолар, синфларда ўқувчилар сонининг кўплиги, шунингдек, 5,5–6 ёшли болаларнинг мактаб таълимига тўлиқ тайёр эмаслиги каби муаммолар аниқланган.
Айниқса, биринчи синф ўқувчиларининг мослашуви долзарб муаммога айланган. Ота-оналар кўпинча фарзандларини мактабгача тайёрловчи «Наристе» дастурида иштирок эттирмасдан мактабга олиб келган, ҳолбуки янги таълим стандартлари бошқача ёндашувни назарда тутади. Иккинчи синфлар учун эса Қирғиз таълим академияси (ҚТА) ўқув йилининг дастлабки икки чорагига мўлжалланган енгиллаштирилган дастурларни ишлаб чиққан.
Ўқитувчилар учун энг катта қийинчилик тушунтиришга асосланган анъанавий таълим моделидан таҳлил қилиш, фикрни асослаш ва амалий кўникмаларни ривожлантиришга қаратилган компетенциявий таълимга ўтиш бўлди. Кўплаб педагоглар методик жиҳатдан бунга тайёр эмаслиги маълум бўлди ва дарсларда ҳали ҳам анъанавий ёндашув устунлик қилмоқда: ўқитувчи тушунтиради, ўқувчи эса такрорлайди.
Ўқув-методик мажмуалар билан боғлиқ жиддий муаммолар ҳам кузатилган. Дарсликлар ва ёзув дафтарларининг кеч етказиб берилиши ўқитувчиларни материалларни мустақил излашга мажбур қилган. Шунингдек, «Күндөлүк» автоматлаштирилган ахборот тизимидаги узилишлар, интернет тезлигининг пастлиги, электрон ўқув-методик мажмуалар ҳамда «Мугалим» ва «Санарип кампа» платформалари билан ишлашда техник қийинчиликлар юзага келди.
Ота-оналар дастурнинг мураккаблиги ва оғир дарсликлар ҳақида шикоят қилдилар. Қирғиз таълим академияси (ҚТА) бу фикрларни қисман қўллаб-қувватлаб, топшириқлар такомиллаштирилиши кераклигини, аммо бу 12 йиллик таълим модели нотўғри эканини англатмаслигини таъкидлади. Тадқиқотлар якунларига кўра, 2026/27 ўқув йили учун бошланғич мактаб дастурлари аллақачон қайта кўриб чиқилган.
ҚТАда бешта асосий сабоқ шакллантирилди:
▪️ Ислоҳотни фақат стандартларни тасдиқлаш орқали амалга ошириб бўлмайди — ўқитувчилар ва педагогика олийгоҳлари битирувчиларининг тайёрлиги муҳим.
▪️ Бошланғич мактаб ўйин шаклидаги, мослашувга қаратилган методикани талаб қилади.
▪️ Ўқитувчиларга амалиётга йўналтирилган малака ошириш зарур.
▪️ Ўқув-методик мажмуалар (ЎММ) сифати — ҳал қилувчи омил: агар улар дастурга мос келмаса ёки кеч етказиб берилса, барча юклама ўқитувчининг зиммасига тушади.
▪️ Жамоатчиликни фақат хабардор қилиш эмас, балки жараёнга жалб этиш, ота-оналарга болани қўллаб-қувватлашдаги роли тушунтирилиши лозим.
Сентябрга қадар Қирғиз таълим академияси мактабларни дарсликлар билан дарслар бошлангунга қадар таъминлашни, ЎММни экспертизадан ўтказиш ва такомиллаштиришни, ўқитувчилар учун амалий курслар ташкил этишни, психологик-педагогик қўллаб-қувватлашни кучайтиришни ҳамда интернети заиф мактабларга тармоққа уланмасдан материаллар билан ишлаш имкониятини яратишни режалаштирмоқда.
