Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини такомиллаштириш тўғрисидаги қонунни имзолади. Бу ҳақда Президент Администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева маълум қилди.
Қонун 21 октябрь — мамлакатда Ўзбек тили байрами нишонланадиган кунда имзоланди. У эълон қилинганидан олти ой ўтгач кучга киради.
«Энди ҳамма ҳужжатлар янгидан қилинадими? Йўқ, асло! Биз харажатларни энг минимал даражага тушириш йўлини танладик: амалдаги барча ҳужжатлар, миллий валюта ва қимматли қоғозлар ўз кучида қолади, дарслик, пешлавҳа ва кўрсаткичлар эса яроқлилик муддати тугагач, босқичма-босқич алмаштирилади», — дея таъкидлайди Мирзиёева.
Бугун тасдиқланган ҳужжат 1993 йилда қабул қилинган «Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини жорий этиш тўғрисида»ги қонунга ўзгартиришлар киритади. Тузатишларга мувофиқ, ҳозирги 26 та ҳарф ва учта ҳарф бирикмаси ўрнига алифбо 28 та ҳарф ва битта апострофдан иборат бўлади.
Ҳозирда икки белги билан ифодаланадиган тўртта ҳарф биттадан белгини олади: «oʻ» ўрнига «ö», «gʻ» ўрнига «ğ», «sh» ўрнига «ş», «ch» ўрнига «ç» ёзилади. «ng» бирикмаси алифбодан чиқарилади, қолган ҳарфлар эса ўзгаришсиз қолади.
Янги алифбони ишлаб чиққан мутахассислар «бир товуш — бир ҳарф» тамойилига амал қилган ва бошқа туркий тилли мамлакатлар тажрибасини ҳисобга олган. Янги ҳарфлар турк, озарбайжон ва туркман алифболаридаги ҳарфларга, шунингдек, Туркий давлатлар ташкилоти (ТДТ) томонидан илгари сурилаётган 34 ҳарфли умумтуркий алифбога мос келади.
Ўзбекистонда лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбоси 1993 йилда жорий этилган. Унинг дастлабки таҳриридаёқ Ş, Ç, Õ ва Ğ ҳарфлари мавжуд эди. Бироқ, 1995 йилда улар алифбодан чиқарилиб, ўрнига Sh, Ch, Oʻ ва Gʻ бирикмалари киритилган.
Тилшунослар бу қарорни ўнлаб йиллар давомида тил ислоҳотининг асосий хатоси деб атаб келишган. Шу билан бирга, лотин алифбосига тўлиқ ўтиш муддатлари бир неча бор кечиктирилган: дастлаб 2000 йилдан 2005 йил 1 сентябрга, кейин эса 2010 йилга кўчирилган.
