Мэтт Доусон. dawsonspeak.com сайти фотосурати
Таниқли америкалик альпинист ва экстремал спортчи Мэтт Доусон (Matt Dawson) Тожикистоннинг энг баланд чўққиси — Исмоил Сомони чўққисига кўтарилиш чоғида ҳалок бўлди. Бу ҳақда People нашри хабар берди.
Доусоннинг оиласи 1 сентябрь куни Instagramдаги постида у Исмоил Сомони чўққисини забт этишга уриниб, «сўнгги марта кўтарилишни амалга оширгани», бироқ 15 август куни кўтарилиш вақтида у билан «фожиали бахтсиз ҳодиса» юз берганини маълум қилган.
Тожикистон Фавқулодда вазиятлар қўмитаси матбуот котиби Ориф Нозимиён «Озоди» радиосига берган изоҳида 47 ёшли альпинист чуқурлиги тахминан 70–80 метр бўлган дарага қулаб тушганини аниқлик киритган. У олган оғир жароҳатлар оқибатида воқеа жойида вафот этган. Ҳодиса тафсилотлари ҳозирча номаълумлигича қолмоқда.
Нозимиённинг сўзларига кўра, Доусон маҳаллий «Қуллаҳои Тоҷик» («Тожикистон тоғлари») компанияси томонидан ташкил этилган 20 нафар сайёҳдан иборат гуруҳ таркибида бўлган. Ҳалок бўлган альпинистнинг жасади 17 август куни Душанбе шаҳрига олиб келинган. «Озоди» радиоси сайёҳлик компанияси вакилларидан изоҳ олишга уринган, аммо бу уринишлар самара бермаган.
Мэтт Доусон — собиқ иқтисодчи ва инвестиция банкири бўлиб, нафақат альпинист, балки экстремал спорт турларида бир нечта жаҳон рекордларини ўрнатган спортчи сифатида ҳам танилган. 2021 йил майидан 2022 йил майига қадар у саккизта жаҳон рекордини ўрнатган. 2024 йил май ойида Доусон тўққизинчи жаҳон рекордини ўрнатиб, Калифорниядаги Мохаве чўлини ёлғиз ва ҳеч қандай ёрдамсиз пиёда кесиб ўтган. У 329,5 мил (530,3 км) масофани 7 кун, 8 соат ва 45 дақиқада босиб ўтган ва бу натижа учун Гиннес рекордлар китобига киритилган.
2018 йилда спортчи Dawson's Peak Foundation хайрия жамғармасига асос солган бўлиб, жамғарма, хусусан, спортчиларни қўллаб-қувватлайди. 2026 йил ёзида у ALS Network ташкилоти учун маблағ тўплаш доирасида бирданига учта мураккаб чўққини — Тожикистондаги Исмоил Сомони ва Озоди чўққилари ҳамда Ҳимолайдаги Манаслу чўққисини забт этишни режалаштирган эди. Мазкур Америка нотижорат ташкилоти ён амиотрофик склерози (БАС / ALS) билан касалланган инсонларни қўллаб-қувватлаш ва касалликни самарали даволаш усулларини излаш билан шуғулланади. Доусоннинг сўнгги экспедициясига унинг 2022 йилда ён амиотрофик склероз (БАС) ташхиси қўйилган дўсти, Бродвей актёри Аарон Лазар илҳом берган.
Баландлиги 7495 метр бўлган Исмоил Сомони чўққиси нафақат Тожикистон, балки собиқ СССР ҳудудидаги энг баланд нуқта ҳисобланади. Илгари Коммунизм чўққиси деб аталган бу тоғ Помирдаги Фанлар академияси тизмасида жойлашган. У дунёнинг турли бурчакларидан келадиган тажрибали альпинистлар орасида энг мураккаб ва машҳур чўққилардан бири бўлиб қолмоқда. Чўққига биринчи марта 1933 йил 3 сентябрь куни СССР Фанлар академиясининг Тожикистон-Помир экспедицияси иштирокчиси, совет альпинисти Евгений Абалаков кўтарилган.
